Geografisch is Victoria de kleinste staat op het vasteland van Australië. Aan het noordgrens van Victoria ligt New South Wales en aan de westgrens South-Australia. In het zuiden aan de overkant van de Bass Strait ligt Tasmanië. Victoria is de dichtsbevolkte staat van Australië met een sterk gecentraliseerd bevolking. Bijna 75% van de Victorianen wonen in de hoofdstad Melbourne. Volgens historische schattingen leefden 30.000 Aboriginals in het gebied ten tijde van de stichting van de eerste Europese nederzetting in 1830 in Victoria. De ontdekking van goud in 1851 in Ballarat en Warrandyte hebben de staat omgevormd tot een toonaangevende industriële en commerciële centrum in Australië.

Historische ontwikkelingen

Na de stichting van de kolonie van New South Wales in 1788, is Australië verdeeld in een oostelijke helft met de naam New South Wales en een westelijke helft met de naam New Holland. De laatste onder het bestuur van de koloniale regering in Sydney. De eerste Europese nederzetting in het gebied dat later bekend werd als Victoria zijn in oktober 1830 bij Sullina Bay opgericht onder leiding van Luitenant-Gouverneur David Collins. De inwoners van de nederzetting bestond uit 308 veroordeelden, 51 mariniers, 17 vrije kolonisten, 12 civiele functionarissen, een missionaris en zijn vrouw. Ze waren gestuurd vanuit Engeland met de HMS Calcutta onder het commando van kapitein Daniel Woodriff. De Fransen waren het gebied aan het verkennen en de grootste angst van de Londonse regering was dat ze eigen nederzettingen zouden stichten en daarmee de Britse rechten op het continent aantasten.
De volgende nederzetting in Victoria werd Portland aan de westkust. Melbourne is gesticht in 1835 door John Batman. De streek rond Melbourne stond bekend als de Port Phillip District, een afzonderlijk beheerd deel van New South Wales. In 1851 besloot de Britse regering het gebied af te splitsen van New South Wales en verkondigden de oprichting van de nieuwe kolonie Victoria.
In 1851 werd goud ontdekt in de buurt van Ballarat en vervolgens bij Bendigo. Later zijn er veel meer ontdekkingen op verschillende locaties in Victoria gedaan. Dit leverde een van de grootste goldrushes op, welke de wereld ooit heeft gekend. De kolonie groeide snel, zowel in bevolking als economische macht. In tien jaar tijd is de bevolking van Victoria verzevenvoudigd van 76.000 tot 540.000. Allerlei gouden platen werden geproduceerd met inbegrip van de "rijkste ondiepe alluviale goudvelden in de wereld" en het grootste goudklompje. Victoria produceerde in het decennium 1851-1860 20 miljoen ounces goud, dat was indertijd een derde van de output van de wereld.
Uit met name Ierland en China zijn heel veel immigranten naar Australië gekomen om te zoeken naar goud. Veel Chinese mijnwerkers werkten in Victoria, en hun erfenis is vooral sterk in Bendigo en haar omgeving terug te zien. Hoewel er enige racisme tegen hen was gericht, was er geen sprake van enig niveau van anti-Chinees geweld zoals bij de Lambing Flat Riots in New South Wales. Echter er was wel een grote rel bij Buckland Valley in de buurt van Bright in 1857. De arbeidsomstandigheden op de goudvelden waren slecht en heel onhygiënisch; een uitbraak van tyfus op Buckland Valley in 1854 heeft meer dan 1.000 mijnwerkers het leven gekost met als gevolg een opstand voor betere omstandigheden.
In 1854 was in Ballarat een gewapende opstand van mijnwerkers tegen de regering van Victoria. De reden waren de gehate mijnbouw belastingen (de "Eureka Stockade"). De opstand is verpletterd neergeslagen door de Britse troepen, maar de ontevredenheid hebben gezorgd dat de koloniale autoriteiten de administratie hebben hervormd en het verlagen van de gehate mijnbouw licentierechten met als gevolg dat de franchise is uitgebreid. De passage van de Colony of Victoria Act 1855 door het Britse Parlement verleende Victoria het nodige verantwoordelijke gezag om de problemen zelf aan te pakken. Sommige van de leiders van de opstand Eureka zijn lid geworden van het Victoriaanse Parlement.
In 1901 werd Victoria een staat in het Gemenebest van Australië. Als gevolg van de goudkoorts is Melbourne tegen die tijd uitgegroeid tot het financiële centrum van Australia en Nieuw-Zeeland. Tussen 1901 en 1927 was Melbourne de hoofdstad van Australië met Canberra in aanbouw. Het was tevens de grootste stad in Australië op dat tijdstip en gezien vanuit de bevolkingdichtheid de op één na grootste stad van het Britse Rijk (na Londen). Ondanks dat Melbourne het belangrijke en invloedrijkste financieel centrum van Australië was en de thuisbasis van vele nationale en internationale bedrijven is het in de jaren 1970 en 1980 langzaam ingehaald door Sydney.